De belangstelling voor Weissenhaus groeit, met Carlsens deelname en zijn verleden in Chess960 als leidraad voor de gesprekken vooraf. Tegelijk schuift Arjun Erigaisi naar voren als interessante uitdager, terwijl de voorgeschiedenis van het wereldkampioenschap de context schetst voor wat komen gaat.

De weg naar een officieel predicaat liep niet recht. Fischer Random, later Freestyle Chess genoemd, bewoog zich jarenlang tussen particuliere matches en sterk bezette open toernooien. In Kanjiza begon het internationaal met een dubbeltempo-rondecompetitie: de 17-jarige Peter Leko won met 9,5/11 en bleef Stanimir Nikolic nipt voor. Vervolgens maakte de Chess Classic in Mainz, bedacht door Hans-Walter Schmitt, van 2001 tot 2010 het format herkenbaar met een mix van open kwalificaties en titelmatches. In die periode grepen Leko, Peter Svidler, Levon Aronian en Hikaru Nakamura het vaandel, met een slotakkoord in 2010 waarin Nakamura Aronian versloeg. Bij de vrouwen won Alexandra Kosteniuk twee matches (2006 en 2008) en treft zij in Weissenhaus in een exhibitie Bibisara Assaubayeva.

Carlsen als referentiepunt

Dat Carlsen het ijkpunt blijft, komt niet alleen door zijn status, maar ook door zijn Chess960-historiek. In februari 2018 versloeg hij in Bærum Nakamura met 14–10 in een 16-partijenexhibitie, waarin de langzamere helft dubbel telde. In 2019 volgde de eerste door FIDE erkende editie, met een uitgebreide online voorronde en een eindfase van 27 oktober tot 2 november in Bærum. Wesley So won overtuigend: na zeges in de halve finale tegen Ian Nepomniachtchi en een eenzijdige eindmatch tegen Carlsen (13,5–2,5) kroonde hij zich tot wereldkampioen.

De vervolgeditie in Reykjavík, van 25 tot 30 oktober 2022, hield vast aan open online kwalificatie via chess.com en Lichess. In IJsland bestond de finaleweek uit twee vierkampen en knock-outs. Nepomniachtchi schakelde Carlsen uit met 3–1, Nakamura versloeg Nodirbek Abdusattorov 3–0, en pakte vervolgens de titel na Armageddon tegen Nepomniachtchi. Carlsen werd derde in de plaatsingsmatch tegen Abdusattorov.

Erfenis en verwachtingen

Die resultaten voeden het voorverhaal in Weissenhaus: Carlsen heeft zowel toppen als tegenslag beleefd in Freestyle Chess-finales, So en Nakamura hebben officiële titels op hun naam, en Nepomniachtchi bewees in 2022 dat hij Carlsen in dit format kan neutraliseren. Erigaisi, die zich recent via de play-instructuur nadrukkelijk meldde als uitdager, profiteert van de open kwalificatiecultuur die sinds 2019 rond deze titel is gegroeid. Zijn opmars past in het patroon van jonge spelers die de Fischer Random-ruimte snel doorgronden.

De institutionele ontwikkeling is intussen duidelijk. Waar Mainz na 2010 stopte door het wegvallen van financiering, zorgde FIDE sinds 2019 voor een herkenbare kalender en formats met gestandaardiseerde tijdsindelingen, bekendmaking van startposities kort voor aanvang, en consultatiemomenten met seconds. Het resultaat: een speelveld waarin voorbereiding en improvisatie samenkomen, en waarin de traditionele hiërarchie niet altijd standhoudt.

Wat staat vast voor Weissenhaus

– Het toernooi bouwt voort op de officiële FIDE-lijn van 2019 en 2022 en trekt gevestigde namen én doorbraakspelers aan.

– Carlsens staat van dienst in Freestyle Chess is gemengd: een duidelijke matchzege op Nakamura in 2018, maar een ruime nederlaag tegen So in de 2019-finale en uitschakeling door Nepomniachtchi in 2022.

– Erigaisi geldt als serieuze test: zijn recente vorm en kwalificatieachtergrond maken hem tot een logische blikvanger in de aanloop.

Zonder vooruit te lopen op uitslagen is het narratief helder: de titelgeschiedenis geeft gewicht aan het evenement, Carlsens deelname geeft richting aan de verwachtingen, en Erigaisi voegt een actuele sportieve vraag toe. Dat is de kern van de buzz rond Weissenhaus.

Bronnen: en.chessbase.com, indianexpress.com, indianexpress.com

Vermelde spelers: Magnus Carlsen, Hikaru Nakamura, Wesley So, Ian Nepomniachtchi, Arjun Erigaisi, Peter Leko, Peter Svidler, Levon Aronian, Alexandra Kosteniuk, Bibisara Assaubayeva