De aanloop naar de volgende titelstrijd zorgt voor twee nieuwsdraden: het debat over een evenwichtige WK-cyclus krijgt nieuw vuur, terwijl FIDE tegelijk de lijst publiceert van federaties met stemrecht op de komende Algemene Vergadering. Met het Kandidatentoernooi van 2026 in aantocht worden vragen gesteld bij selectiecriteria, toernooiformats en de samenhang met aangekondigde hervormingen.

Kandidaatentoernooi 2026: sterk veld, opvallende hiaten

Het deelnemersveld voor Cyprus tekent zich af via uiteenlopende routes. Uit de World Cup stroomden Javokhir Sindarov, Wei Yi en Andrey Esipenko door. De Grand Swiss leverde plaatsen op voor Anish Giri en Matthias Bluebaum. Fabiano Caruana kwalificeerde zich via de FIDE Circuit 2024, terwijl Hikaru Nakamura het ratingticket opeist. Zonder verrassingen voegt Praggnanandhaa Rameshbabu zich daarbij als winnaar van de FIDE Circuit 2025.

Wie de ratinglijst van 27 november bekijkt, ziet vijf spelers uit de actuele top tien naast drie deelnemers die daar een stuk van verwijderd zijn. Tegelijkertijd ontbreken namen die op grond van vorm en ranking tot de favorieten voor een kandidatenticket gerekend werden: Vincent Keymer (4) miste nipt tweemaal, Arjun Erigaisi (5) en Alireza Firouzja (7) plaatsten zich niet, net als Wesley So (11). De constatering is dat het systeem ruimte laat voor willekeur, zonder de prestaties van de geplaatsten te minimaliseren.

Lotingsfactoren en formatkritiek

De mix van kwalificatiepaden ligt onder vuur. De Grand Swiss, met circa 100 deelnemers en elf ronden Zwitsers, vergroot de rol van paaringen en dagvorm. De World Cup test zenuwen, uithoudingsvermogen en tiebreaks in rapid en blitz, terwijl in het Kandidatentoernooi zelf geen snelschaak wordt gespeeld. Met vijf tickets uit deze twee formats spreken critici van een “loterijcomponent”.

Ook de ratingroute kent gebreken. Zo moest Ding Liren voorafgaand aan de Kandidaten 2022 in korte tijd partijen verzamelen om in aanmerking te komen. Hikaru Nakamura vulde recent zijn quotum aan in zwakke toernooien omdat het reglement een minimum aan klassieke partijen vereiste; FIDE heeft sindsdien bijgestuurd. De FIDE Circuit biedt continuïteit, maar negeert sterke prestaties in ploegentoernooien, wat bijvoorbeeld Vincent Keymer benadeelde.

Titelhouder en favorietenplaatje

De winnaar van Cyprus daagt wereldkampioen Gukesh Dommaraju uit, momenteel nummer 10 met Elo 2754. Statistisch gelden Nakamura en Caruana als duidelijke kanshebbers, met lichte favorietenrollen voor Praggnanandhaa, Giri en Wei Yi. Tegen Sindarov, Esipenko en Bluebaum zou Gukesh op papier favoriet zijn. Een eerdere observatie van Nakamura klinkt na: “it is easier to win the World Championship match than the Candidates Tournament.”

De rol en frequentie van titelmatches blijven tegelijk onderwerp van discussie. Magnus Carlsen, jarenlang de beste speler, stapte uit de klassieke cyclus na zes matches in tien jaar, een belasting die volgens velen mede door het FIDE-schema werd veroorzaakt.

Historische modellen en nieuwe koppelingen

Teruggrijpen op het interzonaal–kandidatenmodel (1948–1993) wordt opnieuw geopperd: een meerlagige, langere cyclus met matches of een toernooi in de laatste fase, en een totale duur van circa drie jaar. Varianten met nationale kampioenschappen als startpunt worden genoemd. Tegelijk introduceert FIDE samen met Norway Chess het “Total Chess” kampioenschap (klassiek, rapid, blitz), waarvan de winnaar een jaar later een kandidatuursticket krijgt. Of die koppeling past bij de klassieke titel, blijft omstreden.

Stemrecht en governance in aanloop naar hervormingen

Parallel aan het sportieve debat publiceerde FIDE, conform de Electoral Regulations, de lijst van lidfederaties die stemrecht hebben op de Algemene Vergadering 2025, inclusief voorzitters, afgevaardigden en de apart vermelde geschorste federaties. Dat overzicht bepaalt wie mee beslist over eventuele aanpassingen aan de cyclus en kwalificatiepaden. Het zet de institutionele context scherp op de voorgrond op een moment dat de formatdiscussie luider klinkt.

Bronnen: en.chessbase.com, www.fide.com

Vermelde spelers: Hikaru Nakamura, Fabiano Caruana, Anish Giri, Wei Yi, Javokhir Sindarov, Andrey Esipenko, Matthias Bluebaum, Praggnanandhaa Rameshbabu