De Chinese schaker Li Haoyu is door FIDE voor zes maanden geschorst. De voormalige jeugdtopper verloor in korte tijd dertien partijen op rij en zag zijn rating met bijna 400 punten dalen. De internationale schaakbond concludeerde na onderzoek dat er sprake was van opzettelijk verlies, een zeldzame reden voor een schorsing op dit niveau.

Ongebruikelijke sanctie na reeks nederlagen

Li Haoyu, afkomstig uit Tianjin, was ooit een veelbelovend talent. In zijn jeugd boekte hij grote successen, waaronder tweemaal winst op het Chinese jeugdkampioenschap tot 10 jaar en een tweede plaats op het wereldkampioenschap jeugd tot 10 jaar in 1999. Zijn rating bereikte als tienjarige al 2393, een uitzonderlijk niveau. Toch bleef een FIDE-titel uit en koos Li er later voor zich op zijn studie te richten, waardoor hij jarenlang nauwelijks actief was in het internationale schaak.

Na een periode van inactiviteit keerde Li in 2022 terug aan het bord. Hij liet direct van zich horen door een overwinning op GM Li Di, maar het jaar daarop viel vooral zijn verliesreeks op. In de 3rd China Binhai Chess Open in 2023 scoorde hij 3,5 uit 9 tegen aanzienlijk lager gerate tegenstanders. In de maanden daarna zette de negatieve spiraal zich voort.

Alarmbellen bij FIDE na ratingdaling

In 2024 verloor Li opnieuw veel ratingpunten. Tijdens de Chinese Chess League Division B en de 4th Binhai Cup verloor hij achtereenvolgens vijf en acht partijen, wat zijn totaal op dertien nederlagen op rij bracht. Zijn rating daalde in een jaar tijd van 2372 naar 1979, een verlies van bijna 400 punten. De Chinese schaakbond diende daarop een klacht in bij FIDE.

Het onderzoek werd uitgevoerd door de Fair Play Commission van FIDE. Uit het rapport bleek dat Li in zijn verloren partijen nauwelijks tijd gebruikte en dat slechts twee van zijn tegenstanders een hogere rating hadden. In één partij tegen een tegenstander met een rating van 1790 werd de partij op zet 40 in een gelijke stelling opgegeven. De commissie vond de resultaten onverklaarbaar op basis van zijn rating en eerdere prestaties.

Verweer en oordeel van de commissie

Li verdedigde zich door te stellen dat zijn strategie was om tegenstanders onder tijdsdruk te zetten, een aanpak die volgens hem ook door topspelers als Ding Liren wordt gebruikt. “Mijn strategie is altijd geweest om druk te zetten op mijn tegenstanders via tijdsmanagement, een tactiek die veel topschakers hanteren, zoals Ding Liren in de WK-match,” aldus Li.

De commissie vond deze uitleg echter niet overtuigend. Professor Kenneth Regan, expert op het gebied van schaakfraude, leverde een statistisch rapport waarin Li’s prestaties als “opvallend zwak” werden bestempeld. Hoewel de commissie haar oordeel niet uitsluitend op deze data baseerde, werd geconcludeerd dat opzettelijk verlies de enige plausibele verklaring was.

Niet unaniem, maar wel geschorst

Het oordeel van de Ethics & Disciplinary Commission was niet unaniem. Lid Khaled Arfa vond dat er onvoldoende direct bewijs was en pleitte voor vrijspraak: “In dit geval zijn de beweringen over zijn intenties speculatief en niet onderbouwd met solide bewijs. Dergelijke omstandigheden brengen duidelijke twijfel met zich mee, die in het voordeel van de betrokkene moet worden uitgelegd.” Toch oordeelden de overige leden dat Li zijn partijen niet met respect voor het spel had gespeeld en dat de bewijslast voldoende was voor een schorsing.

De schorsing van zes maanden is ingegaan op 31 juli. Li Haoyu heeft het recht om binnen 21 dagen in beroep te gaan. Op dit moment is hij werkzaam als coach bij de Chaoyue Chess Club in Tianjin.

Bronnen: indianexpress.com, www.chess.com

Vermelde spelers: Li Haoyu